GAZETECİLİK SUÇ DEĞİLDİR

GAZETECİLİK SUÇ DEĞİLDİR

Gazetecilik, demokrasinin vicdanıdır. Bu vicdan susturulduğunda yalnızca bir gazetecinin kalemi kırılmaz; toplumun gerçekleri öğrenme hakkı da yara alır. Çünkü gazeteci, herkesin görmek istemediğini göstermek, herkesin konuşmaya cesaret edemediğini dile getirmek ve gücün karşısında gerçeğin izini sürmek için vardır. Gazetecinin görevi birilerinin hoşuna giden haberleri yapmak, birilerinin yüzünü güldürecek cümleler kurmak ya da toplumun önüne yalnızca izin verilen gerçekleri koymak değildir. Gazetecilik, gerektiğinde soru sormak, gerektiğinde eleştirmek, gerektiğinde de rahatsız edeci gerçekleri kamuoyunun önüne taşımaktır.

Ancak bir ülkede gazeteciler yaptıkları haberler nedeniyle gözaltına alınmamalı. Hukuk, yalnızca kanunların kitaplarda yazılı olması değildir. Hukuk, o kanunların herkese eşit uygulanmasıdır. Hiç kimse düşüncesi nedeniyle ayrıcalık görmemeli, hiç kimse de düşüncesi nedeniyle cezalandırılmamalıdır. Bir insanın düşüncesini beğenmeyebilirsiniz. Yazdığı yazıyı yanlış bulabilirsiniz. Yaptığı haberi eleştirebilirsiniz. Hatta ortaya koyduğu iddialara karşı güçlü cevaplarda verebilirsiniz. Fakat bunların hiçbiri o insanı hukukun dışına itmenin gerekçesi olamaz.

Demokratik bir hukuk devletinde kimse, sırf eleştirel bir tutum sergilediği için daha az hakka sahip bir yurttaş konumuna düşürülmemeli. Tutuklama, bir insanın özgürlüğünü ciddi biçimde sınırlayan ağır bir tedbirdir. Gazetecilik yalnızca gazetecilerin mesleği değildir. Aynı zamanda halkın bilgi edinme hakkının güvencelerinden biridir. Bir gazeteci kamu kaynaklarının kullanımını sorguladığında, bir yolsuzluk iddiasını araştırdığında, bir kamu görevlisine soru yönelttiğinde veya toplumun bilmesini gerektiren bir olayı haberleştirdiğinde yaptığı işin sonuçlarından yalnızca kendisi etkilenmez. O haber sayesinde yurttaşlar da bilgi sahibi olur.

Gazetecinin sorduğu soru, bazen milyonlarca insanın cevabını aradığı soru olabilir. Bu nedenle gazeteciliğin baskı altında kalması, yalnızca basın kuruluşlarının sorunu olarak görülemez. Haber kaynaklarının konuşmaktan çekinmesi, gazetecilerin araştırmalarını sürdürememesi ve eleştirel yayınların kendilerini sansürlemek zorunda hissetmesi, toplumun tamamını ilgilendirir. Gazeteci bir haber nedeniyle baskı göreceğini düşünürse bir sonraki haberi yaparken tereddüt edebilir. Haber kaynağı konuştuğunda başına bir şey geleceğinden korkarsa bildiklerini paylaşmayabilir.

Bir ülkede gazetecinin görevi yönetenleri övmek olarak görülmeye başlanırsa gazetecilik, kamu yararını gözeten bir meslek olmaktan çıkar. Oysa basının görevi yalnızca güzel haberleri duyurmak değildir. Yanlışları göstermek, eksikleri ortaya çıkarmak, verilen sözlerle yapılanlar arasında ki farkı araştırmak da basının sorumluluğundadır. Tabi ki gazetecilik sınırsız bir özgürlük alanı değildir. Gazeteciler de doğruluk, mesleki etik, kişilik hakları ve hukuki sorumluluk ilkelerine uymalıdır. Bilerek yanlış bilgi yaymak, iftira atmak veya başkalarının haklarını ihlal etmek basın özgürlüğü kavramının arkasına saklanılarak meşrulaştırılamaz.

Bir haberin yanlış olduğu düşünülüyorsa bunun delillerle ortaya konulması gerekir. Fakat gazetecinin soru sorması, kamu gücünü eleştirmesi veya rahatsız edici bir haberi gündeme taşıması tek başına cezalandırma gerekçesi haline gelmemelidir. Gazeteciliğin suç olmadığını söylemek, gazetecilerin hiçbir zaman suç işlemeyeceğini iddia etmek değildir.

Bir ülkede gazeteciler haber yaptıkları için korkuyorsa, yurttaşlar düşüncelerini açıklarken başlarına ne geleceğini hesaplıyorsa ve eleştiri bir tehdit olarak görülüyorsa üzerinde durulması gereken bir demokratik sorun var demektir. Çözüm, gazetecilerin daha az soru sormasında değildir. Çözüm, sorulara hukuk içinde cevap verilmesindedir. Unutulmamalıdır ki hukuk, yalnızca suçlanan insanın değil, suçlayan makamın da uyması gereken kurallar bütünüdür. Hukuk herkese eşit uygulanmalı; gazetecilerde dahil olmak üzere hiç kimse yargı güvencelerinden mahrum bırakılmamalıdır. Çünkü adaletin tarafı kişiler değil, hukukun kendisi olmalıdır.