“YAZI YAZILIYOR SUÇ, PANKART TAŞINIYOR SUÇ. BİZ NE YAPACAĞIZ ?

“YAZI YAZILIYOR SUÇ, PANKART TAŞINIYOR SUÇ. BİZ NE YAPACAĞIZ?

Bir toplumda insanların kendini ifade etme yolları daraldığında, en çok büyüyen şey sessizlik değildir; biriken sorulardır. “Yazı yazılıyor suç, pankart taşınıyor suç. Biz ne yapacağız?” cümlesi de tam olarak böyle bir birikimin ifadesidir. Bu söz, yalnızca bir şikayet değil; aynı zamanda hak, özgürlük ve sınırların nerede başlayıp nerede bittiğine dair derin bir sorgulamadır.

İnsan, düşünen ve düşündüğünü paylaşmak isteyen bir varlıktır. Yazı yazmak, konuşmak, eleştirmek, pankart taşımak. Bunlar bir toplumun nefes alma biçimleridir. Eğer bu yollar tıkanırsa, birey kendini yalnız ve etkisiz hisseder.

Ancak her toplumda ifade özgürlüğü mutlak değildir. Hukuk sistemleri, kamu düzeni, başkalarının hakları gibi gerekçelerle bazı sınırlar koyar. Sorun, bu sınırların nerede çizildiği ve nasıl uygulandığıdır. Çünkü sınırlar genişledikçe özgürlük daralır; daraldıkça da toplumda huzursuzluk artar.

Burada kritik soru şudur: Bir düşünceyi ifade etmek ne zaman suç olur? Eğer ifade; şiddeti teşvik ediyorsa, nefret yayıyorsa, ya da başkalarının temel haklarını ihlal ediyorsa, birçok hukuk sisteminde sınırlanabilir. Ancak sadece eleştirmek, rahatsız edici olsa bile fikir beyan etmek, demokratik toplumların temelidir.

İşte tartışma tam da burada başlar. Birine göre “eleştiri” olan şet, başkasına göre “suç” olarak görülebilir. Bu gri alanlar büyüdükçe, insanlar neyin serbest neyin yasak olduğunu kestiremez hale gelir. Biz ne yapacağız sorusu: bu soru aslında çaresizlikten çok yön arayışıdır. Çünkü insanlar tamamen susmak ile risk alarak konuşmak arasında kalmak istemez. Peki ne yapılabilir.

İkinci olarak, barışçıl ve yasal yolları kullanmak önemlidir. Düşünceyi ifade etmenin tek yolu sokak değildir; yazı, sanat, hukuk yolları, sivil toplum faaliyetleri gibi pek çok alan vardır. Bunlar, hem etkili hem de daha sürüdürülebilir yollar sunar.

Üçüncü olarak, diyalog kurmak gerekir. Toplum içinde farklı görüşlerin bir arada yaşayabilmesi, ancak konuşarak ve birbirini anlamaya çalışarak mümkündür. Kutuplaşma arttıkça, ifade alanı daha da daralır. Toplumlarda en tehlikeli durum, insanların konuşmaktan tamamen vazgeçmesidir. Çünkü o zaman sorunlar çözülmez, sadece ertelenir. Ama konrolsüz ve düşünmeden yapılan her çıkış da yeni sorunlara yol açabilir. Bu yüzden mesele sadece “konuşmak” ya da “susmak” değildir. Mesele nasıl konuşulacağıdır.

Sonuç olarak “yazı yazılıyor suç, pankart taşınıyor suç” biz ne yapacağız? sorusunun tek bir cevabı yok. Ama şu söylenebilir. Haklarını bilmeden kaybeder. Tamamen susan da kaybeder. En güçlü yol, bilinçli, barışçıl ve kararlı bir ifade biçimidir. Toplumlar, seslerin tamamen sustuğu yerde değil; farklı seslerin bir arada var olabildiği yerde güçlenir. Belki de asıl cevap şudur: Ne susacağız ne de körü körüne bağıracağız. Anlayarak, anlatarak ve haklarımızı bilerek yolumuzu bulacağız.