GÜZELLİK UĞRUNA SAĞLIĞINIZDAN OLMAYIN!

GÜZELLİK UĞRUNA SAĞLIĞINIZDAN OLMAYIN!

SAHTE BOTOKS VE YETKİSİZ ESTETİK UYGULAMALARI HALK SAĞLIĞINI TEHDİT EDİYOR

Op. Dr. Atakan Eren

Üroloji – Androloji – Medikal Estetik Hekimi

ESTETİK UYGULAMALAR ARTARKEN TEHLİKE DE BÜYÜYOR

Son yıllarda ülkemizde medikal estetik uygulamalarına olan ilgi hızla artmaktadır. Botoks, hyalüronik asit dolguları, mezoterapi, gençlik aşıları, PRP ve çeşitli cilt gençleştirme uygulamaları artık toplumun geniş bir kesimi tarafından tercih edilmektedir.

Ancak bu ilginin artması, beraberinde çok ciddi bir halk sağlığı sorununu da getirmiştir: Sahte, ruhsatsız, kaynağı belirsiz veya uygun koşullarda saklanmamış ürünlerin yetkisiz kişiler tarafından uygulanması.

Özellikle son dönemde sahte veya uygun olmayan botulinum toksini ürünleriyle ilişkili ciddi zehirlenme ve hastaneye yatış vakaları, medikal estetik işlemlerinin ne kadar dikkatli ve kontrollü yapılması gerektiğini bir kez daha göstermektedir.

Bu vakalar, estetik uygulamaların yalnızca dış görünüşü ilgilendiren basit işlemler olmadığını; yanlış ürün ve yanlış uygulama sonucunda insan hayatını tehdit edebilen tıbbi müdahaleler olduğunu ortaya koymaktadır.

Toplumun bilmesi gereken en önemli gerçek şudur:

Botoks, dolgu ve diğer enjeksiyon uygulamaları birer tıbbi işlemdir. Güzellik hizmeti değil, hekim sorumluluğu gerektiren sağlık hizmetleridir.

SAHTE BOTOKS ÖLÜMCÜL SONUÇLARA YOL AÇABİLİR

Botoks olarak bilinen botulinum toksini, tıpta uzun yıllardır kullanılan ve doğru endikasyonlarda, uygun dozlarda, yetkili hekimler tarafından uygulandığında güvenlilik profili iyi bilinen bir ilaçtır.

Ancak botulinum toksininin son derece güçlü biyolojik etkiye sahip olduğu unutulmamalıdır.

Sahte ürünlerde etken maddenin miktarı, saflığı, biyolojik etkinliği ve üretim koşulları güvenilir olmayabilir.

Bu durum ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Botulinum toksiniyle ilişkili sistemik toksisite geliştiğinde hastalarda kas güçsüzlüğü, göz kapaklarında düşme, çift görme, konuşma ve yutma güçlüğü gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Ağır vakalarda solunum kasları etkilenebilir ve hastanın yoğun bakım koşullarında takip edilmesi gerekebilir.

Özellikle yutma güçlüğü, yaygın kas güçsüzlüğü veya nefes alma güçlüğü gelişmesi acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Burada önemli bir ayrıntı bulunmaktadır: Bu tür komplikasyonlar yalnızca sahte ürünlerle sınırlı değildir. Ruhsatlı ürünlerin yanlış dozda, yanlış anatomik bölgeye veya uygun olmayan teknikle uygulanması da ciddi sorunlara neden olabilir.

Dolayısıyla güvenliğin iki temel şartı vardır:

Birincisi, ürünün orijinal ve yasal tedarik zincirinden temin edilmiş olmasıdır. İkincisi ise uygulamanın yetkili hekim tarafından, uygun sağlık kuruluşunda yapılmasıdır.

SAHTE DOLGU ÜRÜNLERİ DE EN AZ SAHTE BOTOKS KADAR TEHLİKELİDİR

Medikal estetik alanındaki tehlike yalnızca botulinum toksini ürünleriyle sınırlı değildir.

Hyalüronik asit dolguları, cilt gençleştirme enjeksiyonları, mezoterapi ürünleri ve biyostimülatör olarak kullanılan bazı ürünler de sahtecilik ve kayıt dışı tedarik riski taşıyabilmektedir.

Özellikle internet üzerinden kaynağı belirsiz şekilde satılan, orijinal ambalajı bulunmayan veya izlenebilirliği doğrulanamayan ürünler önemli risk oluşturmaktadır.

Dolgu uygulamalarında enfeksiyon, alerjik reaksiyon, inflamatuvar nodül, granülom ve doku hasarı gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Daha da önemlisi, dolgu maddesinin damar içine verilmesi veya damara bası oluşturması sonucunda damar tıkanıklığı ve doku beslenmesinde bozulma meydana gelebilir.

Bazı yüz bölgelerindeki damar komplikasyonları görme kaybına kadar uzanabilen ağır sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle dolgu uygulaması yalnızca enjeksiyon yapabilmekten ibaret değildir.

Uygulamayı yapan hekimin yüz anatomisini, damar yapılarını, komplikasyonları ve acil müdahale yöntemlerini bilmesi gerekir.

Bir dolgu uygulamasının güvenliği, kullanılan ürün kadar uygulayıcının tıbbi bilgi ve deneyimine de bağlıdır.

GÜZELLİK MERKEZLERİ VE YETKİSİZ KİŞİLER BU İŞLEMLERİ YAPAMAZ

Toplumda en fazla yanlış anlaşılan konulardan biri, güzellik merkezleri ile sağlık kuruluşlarının aynı yetkilere sahip olduğunun düşünülmesidir.

Oysa bu iki işletme türü hukuken ve tıbben birbirinden farklıdır.

Güzellik merkezleri, faaliyet izinleri kapsamındaki kozmetik ve kişisel bakım hizmetlerini sunabilir.

Ancak bir güzellik merkezinin faaliyet belgesi bulunması, o işletmeye botoks, dolgu veya diğer tıbbi enjeksiyon işlemlerini gerçekleştirme yetkisi vermez.

Aynı şekilde güzellik uzmanı, estetisyen, kuaför veya sağlık mesleği mensubu olmak da kişiye bağımsız şekilde botoks ve dolgu uygulama yetkisi kazandırmaz.

Botoks ve dolgu gibi tıbbi estetik uygulamalar, ilgili mevzuatın yetki verdiği hekimler tarafından, ruhsatlı sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilmelidir.

Hekimin ilgili uzmanlık alanı, uygulama yetkisi ve gerekli olduğu durumlarda Sağlık Bakanlığı tarafından kabul edilen eğitim veya sertifikasyon koşulları değerlendirilmelidir.

Herhangi bir kursa katılmış olmak ya da özel bir eğitim merkezinden sertifika almak, tek başına tıbbi uygulama yetkisi sağlamaz.

Bu nedenle vatandaşlarımızın yalnızca uygulayıcının kendisini nasıl tanıttığına değil, gerçek mesleki yetkisine ve işlemin yapıldığı kuruluşun ruhsatına dikkat etmesi gerekmektedir.

SAĞLIK BAKANLIĞI ONAYI VE HEKİM YETKİSİ MUTLAKA SORGULANMALI

Medikal estetik uygulaması yaptırmayı düşünen vatandaşların öncelikle işlemi gerçekleştirecek kişinin hekim olup olmadığını öğrenmesi gerekir.

Hekimin diploması, uzmanlık alanı ve ilgili işlemi gerçekleştirmeye yönelik yetkisi önemlidir.

Bazı uygulamalarda Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygun eğitim ve sertifikasyon koşulları da söz konusu olabilir.

Ancak burada bir noktayı özellikle vurgulamak istiyorum:

Sağlık Bakanlığı tarafından tanınan bir sertifika, ilgili mevzuatın aradığı diğer koşullardan bağımsız olarak sınırsız uygulama yetkisi vermez.

Ayrıca işlemin gerçekleştirildiği muayenehane, poliklinik, tıp merkezi veya hastanenin ilgili İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ruhsatlandırılmış olması gerekir.

Vergi levhası bulunması da önemlidir; ancak vergi levhası tek başına sağlık hizmeti sunma yetkisi anlamına gelmez.

Bir işletmenin ticari olarak kayıtlı olması ile tıbbi işlem yapmaya yetkili olması birbirinden tamamen farklı konulardır.

Bu nedenle vatandaşlarımızın şu üç hususu birlikte değerlendirmesi gerekmektedir:

Yetkili hekim, ruhsatlı sağlık kuruluşu ve yasal olarak temin edilmiş orijinal ürün.

Bu üç unsurdan herhangi birinin eksikliği ciddi güvenlik riski oluşturabilir.

ÜRÜNLERİN KAREKODU VE TAKİP KAYITLARI KONTROL EDİLMELİ

Sahte ürünlerle mücadelede en önemli araçlardan biri ürün izlenebilirliğidir.

Türkiye’de ilaçlar ve tıbbi cihazlar için farklı takip sistemleri kullanılmaktadır.

Botulinum toksini ilaçları için İlaç Takip Sistemi (İTS), tıbbi cihaz kapsamındaki dolgu ürünleri için ise Ürün Takip Sistemi (ÜTS) önem taşımaktadır.

Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından yürütülen bu sistemler, ürünlerin kayıt ve izlenebilirliğine katkı sağlamaktadır.

Vatandaşlarımız uygulama öncesinde kullanılan ürünün ticari adını, üreticisini, ambalajını, seri veya lot numarasını ve uygun olduğunda son kullanma tarihini öğrenmelidir.

Ürün ambalajında bulunan karekod, barkod veya diğer tanımlayıcı bilgiler ilgili takip sistemi üzerinden doğrulanabilmelidir.

Ancak burada da dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı vardır:

Bir ürünün karekodunun bulunması veya sistemde kayıtlı görünmesi, eldeki fiziksel ürünün mutlaka orijinal olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Sahteciler orijinal ürünlerin ambalajlarını veya tanımlayıcı bilgilerini taklit edebilir.

Bu nedenle ürünün yasal tedarik zincirinden alınması, ambalaj bütünlüğünün korunması, uygun saklama koşullarının sağlanması ve sağlık kuruluşunun kayıtlarının bulunması da gereklidir.

Özellikle botulinum toksini gibi belirli sıcaklık koşullarında saklanması gereken ilaçlarda soğuk zincir koşullarının korunması büyük önem taşımaktadır.

İNTERNETTEN ALINAN VE KAYNAĞI BELİRSİZ ÜRÜNLERE DİKKAT!

Sosyal medya üzerinden satılan, kaynağı bilinmeyen veya olağan piyasa koşullarına göre şüpheli biçimde düşük fiyatlarla sunulan medikal estetik ürünleri ciddi risk oluşturabilir.

Özellikle ürünün orijinal ambalajının gösterilmemesi, uygulayıcının hekim kimliğinin belirsiz olması ve işlemin ruhsatlı bir sağlık kuruluşu dışında yapılması önemli uyarı işaretleridir.

Evlerde, otel odalarında, kuaför salonlarında veya uygun sağlık kuruluşu niteliği bulunmayan işletmelerde yapılan tıbbi enjeksiyonlar kabul edilemez riskler taşıyabilir.

Bu ortamlarda yalnızca ürün güvenliği değil, enfeksiyon kontrolü, sterilizasyon, tıbbi kayıt ve acil komplikasyon yönetimi de sorun haline gelebilir.

Vatandaşlarımız unutmamalıdır:

Bir ürünün ucuz olması avantaj gibi görünebilir; ancak sahte veya uygunsuz bir ürünün neden olduğu sağlık sorununun bedeli çok daha ağır olabilir.

MEDİKAL ESTETİKTE GÜVENLİK İÇİN VATANDAŞLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?

Medikal estetik uygulaması yaptırmadan önce vatandaşlarımızın bazı temel soruları sorması gerekir.

1. Uygulamayı yapacak kişi hekim mi?

Hekimin kimliği, uzmanlığı ve ilgili uygulamayı gerçekleştirme yetkisi öğrenilmelidir.

2. İşlem yapılan kuruluş ruhsatlı mı?

İlgili İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ruhsatlandırılmış bir sağlık kuruluşu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

3. Gerekli eğitim ve sertifikasyon koşulları sağlanmış mı?

Uygulamanın niteliğine göre aranan mesleki yetki ve eğitim şartları sorgulanmalıdır.

4. Kullanılan ürün orijinal mi?

Ürünün üreticisi, ambalajı, son kullanma tarihi, lot numarası ve yasal tedarik bilgileri kontrol edilmelidir.

5. Ürün İTS veya ÜTS üzerinden izlenebilir mi?

Ürünün hukuki sınıflandırmasına uygun takip sistemindeki kayıt ve izlenebilirlik bilgileri değerlendirilmelidir.

6. İşlem öncesinde tıbbi değerlendirme yapılıyor mu?

Hastanın sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, alerjileri ve işlem için uygunluğu hekim tarafından değerlendirilmelidir.

7. Komplikasyon gelişirse müdahale edilebilecek mi?

İşlemi yapan hekimin olası komplikasyonları tanıyabilmesi, gerekli ilk müdahaleyi yapabilmesi ve gerektiğinde hastayı uygun merkeze yönlendirebilmesi gerekir.

8. İşlem kayıt altına alınıyor mu?

Uygulanan ürünün adı, miktarı, lot numarası, uygulama tarihi ve tıbbi işlem bilgileri hasta dosyasında bulunmalıdır.

SAHTE ÜRÜNLERLE MÜCADELE YALNIZCA HEKİMLERİN DEĞİL, TOPLUMUN DA SORUMLULUĞUDUR

Sahte medikal estetik ürünleri yalnızca bireysel bir tüketici sorunu değildir.

Bu durum aynı zamanda ilaç güvenliğini, tıbbi cihaz denetimini, hasta haklarını ve toplum sağlığını ilgilendiren önemli bir konudur.

Yetkisiz kişilerin tıbbi işlem gerçekleştirmesi, sahte ürünlerin piyasaya sürülmesi ve kayıt dışı uygulamaların yaygınlaşması sağlık sisteminin güvenilirliğini de olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle ilgili kamu kurumlarının denetimleri, ürün takip sistemleri ve mesleki yetki kontrolleri büyük önem taşımaktadır.

Vatandaşlarımız da şüpheli uygulamaları ilgili İl Sağlık Müdürlüklerine ve Sağlık Bakanlığının yetkili başvuru kanallarına bildirebilir.

Amaç, güvenli ve mevzuata uygun hizmet sunan sağlık kuruluşlarını korumak ve halkın sağlığını tehlikeye atan uygulamaların önüne geçmektir.

SON SÖZ: GÜZELLİĞİN BEDELİ SAĞLIĞINIZ OLMASIN

Medikal estetik uygulamaları günümüzde tıbbın önemli uygulama alanlarından biri haline gelmiştir.

Doğru hasta seçimi, uygun ürün, yetkin hekim ve güvenli sağlık kuruluşu koşullarında gerçekleştirildiğinde bu işlemlerden yarar sağlanabilir.

Ancak aynı işlemler sahte ürünlerle veya yetkisiz kişiler tarafından gerçekleştirildiğinde ciddi ve bazen kalıcı sağlık sorunlarına neden olabilir.

Toplumumuzun özellikle botoks, dolgu ve diğer enjeksiyon uygulamaları konusunda bilinçli olması gerekmektedir.

Bir işlemin sosyal medyada yaygın biçimde tanıtılması, ucuz olması veya kısa sürede gerçekleştirilebilmesi onun güvenli olduğunu göstermez.

Unutmayalım:

Botoks bir ilaçtır. Dolgu tıbbi bir uygulamadır. Medikal estetik hekimlik bilgisi ve sorumluluğu gerektirir.

Sahte ürüne, yetkisiz uygulamaya ve ruhsatsız sağlık hizmetine karşı bilinçli olmak hepimizin sorumluluğudur.

Çünkü insan sağlığı hiçbir estetik beklentiden daha değersiz değildir.

Güzelleşmek isterken sağlığınızdan olmayın.

⸻

Op. Dr. Atakan Eren

Üroloji – Androloji – Medikal Estetik Hekimi

Tekirdağ